घर भित्र नै अछुतो म

बैरागी माइला

मेरो जिजु बुबाले दुइ वटी  श्रीमती  लिएर आउनु  भएको रहेछ ।एक जना लभ  गरेर र अर्को मागी बिबाह गरेर ।लभ गरेर लिएर आएको लाई त्यति  बेलाको जमनामा  लेइता भन्दा रहेछन र अझै  पनि यो चलन छ । बिबाह गरेर लिएर आएको लाई बेइता भन्दा रहेछन ।त्यसरी लेइता भन्ने  बेइता भन्दा सानो अथवा निच  हुदो रहेछ त्यो  लेइता पक्षले छोएको  बेइता पक्षले खान पिन गर्न मिल्दो रहेन्छ। मेरो हजुर बुबा तेहि लेइता को कोख बाट  जन्मनु भको रहेछ। मात्र   बेइता को कोख बाट  तीन भाइ र तीन बहिनी जन्मनु भको रहेछ जसरी जन्मे पनि ती मेरा सबै हजुर बुबा हरु नै भए  आज कोहि पनि छैनन सबै मरिसकेका छन ।

मेरो हजुर बुबा यसै पनि लेइता तिरको  र बाबू को सम्पती बाट  बन्चित बनाइएछ  । यसलाई  गाउँ बाट  निकाल्नु पर्छ यो तुच्छ  हो भन्दै बालख मै घर बाट  बेघर बनाइएछ ।दया माया गर्ने कोहि रहेनछ । गाउँमा धनी मानी हरुको घरमा घाँस  ,दाउरा ,खेती पाती, गाई भैंसी को सेबा गरेर बस्नु भको रहेछ ।उमेर  अवस्था  भैसके पछि बिबाह पनि  गरिदिएछन  । जङल को एक  कुना मा बस्ने  बाँस को लागि थोरै जमिन पनि दिएछ ।जहाँ बाघ भालु को आतंक  हुन्छ तेहि नै   चार तिर पर्खाल  लगाएको  सल्लीपिराल ले छाएको  गाउँ बाट  एक घण्टाको दुरि मा बस्न अनुमति  दिइएको  रहेछ ।त्यति  बेलाको समयमा कति जना लाहुर जाने  गर्थे रे र लाहुर गएका नफर्के का कति उदाहरण  छन
तर  मेरो हजुर बुबालाई  देस को नै माया लागेछ गाउँमा  नै सेबा गरेर बस्नु भको रहेछ। यो पिडा  दुख  सबै यहि छुवाछुतको कारण हो ।आज भोलि मेरो हजुर बुबाको ईमानदारि ताको कुरा सुन्न पाइन्छ ।

अनि मेरो बुबा र फूपू दिदी जन्मनु भएको रहेछ ।फूपू दिदी पहिलो बिबाह हुने बितिकै फुपाजु को मृत्यु  भएछ  र दोस्रो बिबाह गुल्मी जिल्लाको धुर्कोट  मा गरिएको  रहेछ अहिले राम्रो सुखी र धनी परिबार छन 
मेरो बुबा तेहि गाउको सुकिला मुकिला हरुको पछि लाग्दा लाग्दै सिकर्मी काम सिख्नु भएछ।  बिस्तारै काम गर्दै जाँदा पैसा कमाउदै जाँदा  लोकप्रियता  कमाउदै जानू भएछ ।हात को सीप आफ्नै जग्गा जमिन किनेर ती जङ्गल को बसाइ बाट मुक्ती हुनु भएछ। गाउको छेउ मा अथवा  गाउँ देखि बन जादा अन्तिम र बन देखि गाउँ आउदा पहिलो घर मेरो नै हो । दुई झ्याल एक ढोका भएको एक  तला खरले  छाएको घर आज भोलि तेस्तो घर लोप भैसके    ती घर जस्तै  सहर बजार तिर टुरिष्ट   कटेज देख्न पाइन्छ ।
   
मेरो घर वरिपरि छिमेकी सबै कोहि आफुलाइ जात को धनी मान्ने हरु थिए त कोहि धन सम्पती का धनी थिए। गाउँ घर मा ऐचो पैचो चलिरहन्छ  कुनै कारण  बस  म तिनी हरु को घरमा  जाँदा   अगेना मा जोरेका दाउरा समेत तर्काउनने गर्थे ।कति पटक  त तिनी हरुको चुलो चौको छोइदियो भनेर आमा सँग  कुरा लगाइदिएर  मेरो आमाले समेत मलाइ कुटपिट  गरेको याद अझै पनि ताजा छ ।छर छिमेकमा पुजा आजा हुँदा भोज भतेर हुँदा खेरी हामिहरु लाई अलग्गै  राखिन्थियो ।हामिले छोएको तिनी हरुले खान नहुनी रे  तर हामिहरु ले दुध  र घिउ मा पकाएर दिनेहो  भने रियाल चुहाउदै तिनै खान आउथे। यसरी घोडा  देखि कुकुर सम्म पुज्ने  बिरालो देखि बादर सम्म पुज्ने  कौवा देखि सर्प सम्म पुज्ने यो समाज ले हामिहरु लाई मान्छे  को नजर ले हेर्न सकेन ।
यसरी  लेइता भएकै कारण  आफनै घर भित्र  त आफनै सन्तान अछुतो बनाउछ मानिस हरुलेअझै  फरक र भिन्न परिबेस का मानिस लाई कस्तो व्यबहार हार गर्दो हो कल्पना  गर्न समेत सकिँदैन ।एक दलित ले बनायको  मुर्ती पुजा गर्छ तेहि दलित लाई मन्दिर सम्म जान दिदैन ।त्यही दलित ले सिलाएको कपडा  लागाउछ पबित्र  मान्छ तर  तेहि दलित अपबित्र  हुने
तेहि दलित ले बनायको टाइसुट  लगायर विभिन्न भोज भतेर मा पार्टी  मा जान्छ तर तेहि दलित लाई बन्चित गराउछ के हामिहरु ले छोएको सबै  चल्ने  पानी मात्र नचल्ने हो । गाईको  मुत खाएर आफुलाइ पबित्र  ठाँन्ने यो समाज ले मैले छोएको पानी समेत पिउन मानेन यहि नै हो बाहुन वाद भनेको ।

सहर तिर अलि कम होला गाउँ घर तिर यो चलन जिउ का तिउ छ अझै  पनि। एक बर्ष पहिले छिमेकीको मा पुजा  थियो  भोज को निम्तो मलाइ पनि थियो । म पनि गएको थिए ।सबै ले बसेर भोज गर्दै थिए र म पनि तेहि लाइन मा बसेर भोज गरेँ  एक जना आमै  उठेर हिडिन र थाल को भात पनि फालिन  सबै ले मेरो मुख मा हेरे कसैले केही भनेन जब म घर पुगेँ  त्यो कुरा मेरो आमा संग पुराइ सकेछन ।तेरो छोराले आज यस्तो गर्यो  भनेर । पहिले त गाउँ अशिक्षित   थियो जानेनन गरे पनि होलान आज कल का युवक  हरु पनि तेहि कु सस्कार र कुरिती को अनुसरण  गर्दा दुख लागेर आउँछ ।

आज यहि भेदभाव  र छुवाछूत  को कारण  कति आत्महत्याका घटना  भएका छ्न ।कति बैबाहिक जीवन बर्बाद भएका छन ।सरकारले प्रतेक पटक  भेदभाव  र छुवाछूत  अन्त्य गर्न जनचेतना  को लागि बजेट  छुट्टाउछ खोइ कहाँ खर्च हुन्छ। किन  प्रभावकारी हुदैन यस्ता  कुरिती कुसंस्कार  लाई समाज को भित्री  तह देखिनै डाेजर लागायर फाल्नु पर्छ ।तपाईं हामी सबै मिलेर आजै देखि यस्ता  समाज मा हुने घटना  को भन्डाफोर गर्नु पर्छ । तपाईं हाम्रो  पालादेखी नै आफ्ना सन्तान हरु लाई यो तराइ पहाड  धनी गरिब तल्लो जात उपल्लो जात यो धर्म त्यो धर्म कालो गोरो मदेसि पहाडी   भनेर बिभेद को शिक्षा  नसिकाउ  हामी सबै नेपाली  र हाम्रो  नेपाल  सबै एकै फुलबारी  का फूल हौँ   ।अब शिक्षा  दिन जरुरी छ ।जहाँ कि कोहि यस्तो  घटनाको सिकार  नबनोस।

प्रकाशित मिति : २०७३ कार्तिक २८ (November 13, 2016)

प्रतिक्रियाहरु


तपाईको प्रतिक्रिया

Advertise with us

विचारका थप शिर्षकहरु

• नदेखेका सपना हरु

• लोसारको शाब्दिक अर्थ र यसका प्रकार

• मजदुर र किसानको साथी, नैतिकता र ईमान्दारिताको प्रतिमुर्ती रामचन्द्र दाई

• सविधान संसोधन

• किन बन्द हडताल चक्काजामको बिरोधी हो विवेकशील नेपाली दल

• भारतको सफलता सँगै माओबादी पार्टीको अबको पतन

• हैसियत विहिन सामाजिक संजाल: देश जलाऊन हैसियत नचाँहीने, फेसबुक चलाऊँन हैसियत चाँहीने ?

• मानबिय जिन हामिमा हराउदै गाको छ

• तिहारमा कोरियाबाट दिदिलाई चिट्ठी

• कोरियामा पोल्ट्री फार्म झै खुलेका सामाजिक संघ संस्था र हुण्डी बजार

• म यसकारण दक्षीणा बिरोधी हुँ

• परदेश रहर कि कहर

• श्रमको सम्मान नै देस बिकासको आधार

• म बिनाको दश बर्षे दशैँ

• म लुटिएको त्यो दशैं

• प्रबासको दशैँ

• कोरियाबाट दशै सम्झिदा

• नेपाली हरूको ढुकढुकी बन्छ विवेकशील नेपाली दल

• नेताले गुजारेको परिवर्तन

• "को म्हेन्दो डाङ " नेपथ्य लाईभ कन्सर्टले नविनतम कोसेढुङ्गाको अभिलेख स्थापित गर्न सफल ।

जनमत

चुटकिलाहरु पढेर
पेट मिचि मिचि हाँस्न चाहनुहुन्छ ??
यहाँ क्लिक गर्नुहोस् ।

GLOBAL Mart & DURGA Restaurant Sunrise Bank in Korea Poornima Restaurant Kasam Restaurant Sumnima Musical
 Galbo Lhosar Women for Women Help Nepal Network Get Membership of MTU रविन्द्र मिश्रका कविता Sahayog
Face Of The Week
Face of The Week -- UMESH RAI UMESH RAI
Date of Birth : 03 February, 1992
Address: Incheon South Korea
Hometown : Panchthar Nepel
Occupation : Student
Hobbies : Studying playing football
E-mail : i.umeshrai@gmail.com
Facebook Twitter
Listen BBC Nepali Radio Listen Radio KOREA DARPAN Listen Radio Program Hello Seoul EPS Nepal